Selânik Kahvesi

Selânik Kahvesi
Târık İLERİ tarafından yazıldı.   
Pazar, 01 Ocak 2017 16:01

Selânik eşrâfından Hacı İbrahim bin Mustafa vefat ettiğinde terekesindeki servet şer'iye sicillerinde tam beş sayfalık yer kaplamıştı.

Pırlanta, gümüş eşyalar, Selanik içre gayr-i menkuller, siyahi kadın bir köle. Çoğu Müslüman bir satırlık varlığa sahipken, Hacı İbrahim bunca serveti nasıl edinmişti?

selanik, kahvehane, kahve ticareti, osmanlı kahvesi, yemen kahvesi, mırra, Isparta, Ayfer Aytaç, ayferaytac.com

 

Hacı İbrahim'in zenginliğinin sırrı basitti: Kahve.

Kendisi ticaret erbâbıydı. Mısır'dan Selânik'e kahve ve pamuk ithal ediyordu. Sadece bununla kalmıyordu. Avrathisar'dan tahsil edilen tütünü Mısır'a ihraç ediyordu. Balkan hinterlandından denize açılan bir ticâretti bu.

selanik, kahvehane, kahve ticareti, osmanlı kahvesi, yemen kahvesi, mırra, Isparta, Ayfer Aytaç, ayferaytac.com

Böylesi uzak mesafeler arasında yapılan ticaretin sürdürülebilir olması için geniş bir "mahdumlar ve müşteriler" ağına ihtiyaç vardı hâliyle.

Hacı İbrahim'in Kahire'nin Reşid limanında iki ortağı, öldüğünde Saraybosna ve Manastır'da alacaklı olduğu kişiler vardı.

Ürün yelpazesi genişti. Ticaretini yaptığı mahsuller arasında üzüm, yeri geldiğinde etini kimi zaman da derisini satarak faydalandığı küçük baş hayvan sürüleri vardı.

Ayrıca Hrıstiyan köylü ve keşişlere borç veriyor,Selanikin Mısır Çarşısındaki esnaftan,tüccar ve üzümcülerden uygun şartlarla borç alıyordu.

 

halı pazarı, minyatür, matrakçı nasuh, orientalist oil painting arts, selanik, kahvehane, kahve ticareti, osmanlı kahvesi, yemen kahvesi, mırra, Isparta, Ayfer Aytaç, ayferaytac.com

 

Bahsettigim bu ticârî hareketlilik ve berâberinde gelen refah 18. asırda Selânik ticaretini ele alan târihi tetkiklerde sıklıkla irdelenmiştir.  

Târih yazımındaki hakim görüş, bu asırda şehirde ticaretin,buraya yerleşen yabancı konsoloslar, Rumlar ve Yahudilerin tekelinde olduğudur.
 
Konsolos raporları ve seyyâhlardan edindiğimiz bilgilere rağmen bu temel görüşe eleştirel gözle yaklaşmak ufkumuzu genişletecektir. 
selanik gayrimüslim miniature oil canvas orientalist painting arts
 
Dragomanlık, komisyonculuk, tefecilik, takasçılık ve arabuluculuk yapan gayrimüslimler, şüphesiz hizmetlerinden fazlasıyla istifâde ediyorlardı.
 
Gelgelelim, gayrimüslimlerin ticârette oynadığı role atfedilen önem, bölgesel arz-talep dengesini sağlayan başkaca aktörleri göz ardı ediyordu.
 
 
Bunların başında Hacı İbrahim bin Mustafa gibi Selanikli Müslüman ve Türk tüccarlar gelmektedir. Şüphesiz yabancılar da ticârette pay sahibiydi. 
Büyük ticâret hacmiyle Selânik, İzmir, Sakız Adası ve Rodos'la birlikte son durağı İstanbul olan ticaret yollarının mutlak istasyonlarındandı.
 
Gayrimüslimler Batı ticâretinde etkiliydiler. Fakat Ege Denizinden Nil havzasına uzanan Mısır ticâretinin aslan payı Müslüman Türklere aitti.
 
 
halı pazarı, minyatür, matrakçı nasuh, orientalist oil painting arts, selanik, kahvehane, kahve ticareti, osmanlı kahvesi, yemen kahvesi, mırra, Isparta, Ayfer Aytaç, ayferaytac.comKaynaklarda "Mısırcıyan" (Mısırcılar) olarak geçen bu tüccar zümresi Selânik'in içtimâî ve idârî hayatında hâkim vaziyetteydi.
 
Selânik, 18. asırdaki ticârî canlılığını, zenginliğiyle târihte nice hükümdarı cezbetmiş Mısır'dan gelen kahveye borçluydu. Kahvenin anavatanı ise Yemen'dir.
 
Osmanlı kentlerinde yaygın olan kahve alışkanlığı, Selânik'te de iştahla aranan, bu tatla buluşmayı bekleyen tiryâkilere sahipti.
 
Kahve ticâreti nedir?
 
kahve ticareti osmanlı selânik